Door Egbert Dommering
Vele zich zelf respecterende ISP-ers presenteren zich
met een zogenaamde privacy statement of een privacy policy op het Net. Daarin
vertellen zij aan de gebruiker wat zij wel en niet met diens persoonsgegevens
zullen doen. Die statements zijn uittreksels van hun algemene voorwaarden.
Maar gaat het alleen om de privacy van de gebruikers? Nee, zult U zeggen:
er komt veel meer kijken bij het verschaffen van toegang. Het gaat om de
kwaliteit en de snelheid van de toegang, de prijs, de klachtenafhandeling,
de verantwoordelijkheid voor fouten bij het brengen en halen van informatie,
enzovoort. Allemaal onderwerpen die in algemene voorwaarden worden geregeld.
Maar is er meer.
Enige tijd geleden las ik dat MSN.fr, de Franse versie van
Micosoft's, s'nachts een heel andere presentatie op zijn homepage heeft dan
overdag. Overdag wordt je de weg gewezen naar het nieuws (nou ja 'het'?),
sport, de beurs en allerlei zoekmachines, maar om drie uur s'nachts is het
ineens een nachtclub portier geworden die de weg wijst naar allerlei porno
sites. 'We steken ons hoofd niet in het zand', verklaart de marketing manager
van MSN, luisterend naar de mooie Euronaam Sandrine Murcia, 'we negeren niet
waar op dat uur op het Internet vraag naar is'. Doet Microsoft dat in de
VS ook? Nee daar kijken ze wel voor uit want Amerika verloochent zijn puriteinse
geschiedenis niet, en zo'n wissel in de nachturen zou onmiddellijk een stroom
van klachten teweeg brengen (Puriteinen zijn om drie uur s'nachts namelijk
wel op zoek naar porno, maar zijn geschokt als ze die vinden). Ook andere
Amerikaanse ISP-ers spelen het dubbelspel van Microsoft. Vier en twintig
uur netjes in de States, maar s'nachts gaan ze in Europa aan de zwier. AOL
daarentegen, die in Europa een beter resultaat behaalt met abonnementsinkomsten
dan de andere Amerikaanse concurrenten, doet daaraan niet mee. De woordvoerder
verklaart dat zij geen 'adult themed, promotions and content' accepteren.
De vraag die je je bij dit alles kunt stellen is of er niet
sprake is van redactioneel beleid. Nee zeggen de ISP-ers in koor, wij zijn
alleen doorgeefluik. Maar als je besluit overdag andere pakjes door te geven
dan s'nachts en zelfs verklaart (zoals AOL) sommige pakjes helemaal niet
door te geven, dan voer je toch een selectief doorgeefbeleid. Een van de
eerste zaken die in de Verenigde Staten over de verantwoordelijkheid van
de ISP-er speelde, ging erover dat de betrokken toegangverschaffer adverteerde
dat het om een 'schone' site ging. Aha, zei de rechter, als je dat zegt dan
hang je als de gebruiker toch bedrogen uitkomt. Selectie op informatie (sex,
geweld enz.) is een vorm van redactionele verantwoordelijkheid. Maar is dit
dan niet geregeld in de E Commercerichtlijn? Nu is dit een richtlijn die
een heleboel regelt dat niet geregeld had behoeven te worden (bijvoorbeeld
hoe overeenkomsten tot stand komen), maar dat wat zij wel moest regelen op
een tamelijke willekeurige manier doet. De regeling voor caching, hosting
en mere conduit is een haal en breng regeling, maar gaat niet over de vraag
hoe het is als je selecteert bij wat je haalt, brengt en tijdelijk opslaat.
Zeker als het filteren volgens allerlei zelfreguleringsmechanismen breder
wordt toegepast neemt de pseudoredactionele verantwoordelijkheid toe.
En niet alleen bij het vaste net. Straks bij mobiel Internet
zal er rigoreus moeten worden geselecteerd op opvraagbaarheid. Dat kleine
schermpje op de mobiel kan immers maar weinig aan. Ik herinner mij dat de
Nozema (die over de omroepzenders gaat) ooit eens een nieuwsdienst startte
door via haar zenders data te versturen die je op een speciaal horloge dat
ongeveer twaalf letters kon zichtbaar maken, kon ontvangen. Dat leidde tot
een volstrekt onbegrijpelijke berichtgeving die de abonnee in ontreddering
achterliet. Het weerbericht ging nog: 'Morgen mooi', maar de berichtgeving
was raadselachtig. 'Prins W in water'. Om welke prins het ging wist je nog
wel, maar of hij in de sloot was gereden of belangstelling had voor de waterhuishouding
was een puzzel. Zo ongeveer zal het straks ook gaan met de UMTS nieuwsdiensten.
Kortom: het wordt eens tijd om na te denken over (non) editorial
statements en wat deze juridisch beteken.